กระดูกติดแค่ 50% แถมเคยหัก 3 ซี่... จะทิ้งไม้ค้ำแล้วเดินเองได้หรือยัง?
กระดูกติดแค่ 50% แถมเคยหัก 3 ซี่... จะทิ้งไม้ค้ำแล้วเดินเองได้หรือยัง?
"คุณหมอคะ หนูรถล้มตั้งแต่สิงหาคม กระดูกเท้าหักไป 3 ซี่ ตอนนี้เหลือซี่นิ้วชี้ซี่เดียวที่หมอบอกว่าติด 50%... หนูเดินไม่เจ็บแล้วค่ะ แต่ ไม่กล้าปล่อยไม้ กลัวมันหักซ้ำ! หนูจะเดินได้เลยไหมคะ?"
นี่คือคำถามจาก สาววัย 22 ปี ส่งฟิล์มเอกซเรย์มาให้หมอช่วยดู (จากภาพเอกซเรย์ จะเห็นรอยหักที่กระดูกฝ่าเท้าชิ้นที่ 2 ซึ่งมีการเชื่อมติดกันพอสมควรแล้ว โดยเฉพาะชิ้นที่ 2 ที่ยังมีร่องรอยอยู่บ้าง)
เคสนี้เป็นตัวแทนของคนไข้กระดูกหักทุกคนเลยครับ ที่ใจหนึ่งก็ "อยากเดิน" แต่อีกใจก็ "กลัวเจ็บซ้ำ" วันนี้หมอเก่งจะมาไขความลับของ "กฎเหล็ก 50%" ว่าทำไมตัวเลขนี้ถึงสำคัญ และทำไมการ "ฝืนเดิน" ถึงอาจจะดีกว่าการ "ถนอมตัว" เกินไปครับ
ความจริงของคำว่า "กระดูกติด 50%"
ก่อนอื่นต้องขอชมเชยร่างกายของน้องครับ ที่ฟื้นฟูตัวเองได้ดีมากหลังจากอุบัติเหตุ (เข้าใจว่าน่าจะเป็นปี 2567 นะครับ) การที่หมอเจ้าของไข้บอกว่า "ติด 50%" ในทางการแพทย์เราเรียกว่า "Clinical Union" หรือ "กระดูกติดทางคลินิก" ครับ
มันหมายความว่า:
- โครงสร้างหลักเชื่อมกันแล้ว: มีสะพานกระดูกอ่อน ๆ เชื่อมรอยหักไว้แล้ว ไม่โยกคลอนไปมา
- รับน้ำหนักได้: กระดูกมีความแข็งแรงพอที่จะรับน้ำหนักตัวเราได้ในระดับหนึ่ง
- หายเจ็บ: นี่คือสัญญาณที่สำคัญที่สุด! ถ้าน้องลองลงน้ำหนักแล้ว "ไม่เจ็บ" แปลว่าความมั่นคงมันผ่านเกณฑ์แล้วครับ
ส่วนอีก 50% ที่เหลือ คือการเปลี่ยนจาก "สะพานไม้" ให้กลายเป็น "สะพานปูน" ที่แข็งแกร่ง ซึ่งต้องใช้เวลาอีกหลายเดือน แต่เรา ไม่ต้องรอให้ครบ 100% ถึงจะเดินครับ
ทำไม "ต้องเดิน" ถึงจะหายไว? (กฎของ Wolff's Law)
หลายคนเข้าใจผิดว่า "ยิ่งพัก ยิ่งหายไว" แต่สำหรับกระดูกขาและเท้า "ยิ่งไม่เดิน กระดูกยิ่งบาง" ครับ!
ธรรมชาติสร้างกระดูกมาให้รับแรงกระแทกครับ มีกฎธรรมชาติข้อหนึ่งชื่อว่า Wolff's Law กล่าวไว้ว่า "กระดูกจะแข็งแรงขึ้น ตามแรงกดที่กระทำต่อมัน"
- ถ้าเราเดิน: แรงกระแทกเบา ๆ ตอนเดิน จะส่งสัญญาณไปบอกเซลล์กระดูกว่า "เฮ้ย! ตรงนี้ต้องใช้นะ รีบสร้างปูนมาโบกทับให้แข็งเร็ว ๆ เข้า!" แล้วรอยหัก 50% ที่เหลือจะเชื่อมปิดสนิทไวขึ้น
- ถ้าเรากลัว ไม่ยอมทิ้งไม้: กระดูกจะขี้เกียจครับ มันจะรู้สึกว่าไม่ได้ใช้งาน รอยเชื่อมก็จะบางอยู่อย่างนั้น และกล้ามเนื้อขาก็จะลีบลงเรื่อย ๆ
ดังนั้น ในเคสนี้ที่ "เดินแล้วไม่เจ็บ" หมอขอฟันธงว่า "ถึงเวลาต้องซ้อมเดิน" แล้วครับ
How-to: ทิ้งไม้ยังไง ให้ปลอดภัยและมั่นใจ
สำหรับคนไข้ที่กลัวการกลับมาเดิน หมอแนะนำสูตร "หยั่งเชิง-เริ่มเดิน-เพิ่มแรง" ดังนี้ครับ:
1. ขั้นหยั่งเชิง (ที่บ้าน):
- ยืนเกาะโต๊ะหรือราวบันไดให้มั่นคง
- ลองทิ้งน้ำหนักลงที่เท้าซ้ายข้างที่หัก เต็มฝ่าเท้า (อย่าเขย่ง)
- สังเกตความรู้สึก ถ้า "ไม่เจ็บ" หรือแค่ "ตึง ๆ นิดหน่อย" ถือว่า ผ่านฉลุย
2. ขั้นเริ่มเดิน (Weaning off):
- ช่วง 3-4 วันแรก ให้ถือไม้ค้ำไว้แค่ "ประคอง" ไม่ต้องทิ้งน้ำหนักลงไม้ ให้ทิ้งน้ำหนักลงขาเราแทน เพื่อเรียกความมั่นใจ
- ใส่ รองเท้าผ้าใบ เสมอเวลาซ้อมเดิน (ห้ามเดินเท้าเปล่าหรือรองเท้าแตะ) เพราะรองเท้าผ้าใบจะช่วยพยุงกระดูกฝ่าเท้าไม่ให้แบะออก ช่วยลดแรงกระแทกได้ดีมากจากภาพเอกซเรย์
3. ขั้นเพิ่มแรง (ทิ้งไม้):
- เมื่อมั่นใจแล้ว วางไม้ไว้ข้างฝา แล้วลองเดินตัวเปล่าในบ้าน
- เดินช้า ๆ หลังตรง ไม่ต้องกะเผลก
- ข้อห้าม: ห้ามกระโดด ห้ามวิ่ง และห้ามใส่ส้นสูงเด็ดขาด อย่างน้อยอีก 3 เดือน
สัญญาณเตือน: แบบไหนที่ต้องถอยกลับไปใช้ไม้?
แม้หมอจะเชียร์ให้เดิน แต่ต้องฟังเสียงร่างกายตัวเองด้วยครับ ให้หยุดทันทีถ้ามีอาการนี้:
- เจ็บแปล๊บ ที่ตำแหน่งเดิมที่เคยหัก (บริเวณนิ้วชี้หรือหลังเท้า)
- บวมเป่ง ขึ้นมาใหม่หลังจากเดินเสร็จ (บวมนิดหน่อยตอนเย็นถือว่าปกติ แต่ถ้าบวมแดงร้อน คืออักเสบ)
สรุปจากใจหมอ
น้องณฐวรรณครับ ความกลัวเป็นเรื่องปกติของคนที่เคยเจ็บหนักมา แต่ตอนนี้ร่างกายของน้องพร้อมกว่าใจของน้องแล้วครับ
กระดูกที่ติด 50% และไม่มีอาการปวด คือ "ไฟเขียว" จากร่างกายที่บอกว่า "หนูพร้อมเดินแล้วนะ" การกลับมาเดินลงน้ำหนัก คือยาวิเศษที่จะช่วยให้กระดูกอีก 50% ที่เหลือ เชื่อมติดกันสมบูรณ์แข็งแรงครับ
ลองดูนะครับ เริ่มจากก้าวเล็ก ๆ ในบ้าน ใส่รองเท้าผ้าใบให้กระชับ แล้วน้องจะพบว่า ขาของเราแข็งแรงกว่าที่คิดครับ!
เป็นกำลังใจให้สาวแกร่งนครนายก กลับมาวิ่งปร๋อได้ไว ๆ นะครับ!
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อสอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ📱 Line ID: @doctorkeng
#กระดูกหัก #กระดูกเท้าหัก #เดินลงน้ำหนัก #ถอดเฝือก #กายภาพบำบัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #นครนายก #MetatarsalFracture #กระดูกติดช้า #กลัวเดินไม่ได้
Comments
Post a Comment