กระดูกหัก

  กระดูกเท้าหัก... ทานแคลเซียมช่วยได้จริงไหม และต้องดูแลตัวเองอย่างไรให้กระดูกติดไว? สวัสดีครับ สำหรับคำถามเรื่องกระดูกเท้าชิ้นที่ 5 หัก (Metatarsal fracture) หมอขอให้กำลังใจก่อนเลยครับว่าเป็นจุดที่พบได้บ่อยและส่วนใหญ่รักษาให้กลับมาเดินได้ปกติครับ ส่วนเรื่องการทานแคลเซียมนั้น หมอขอตอบชัดๆ ตรงนี้เลยว่า  "ทานได้และมีประโยชน์มากครับ"  แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าแคลเซียมไม่ใช่ "กาว" ที่จะไปทาแล้วเชื่อมกระดูกให้ติดกันทันที แต่มันคือ "อิฐและปูน" ที่ร่างกายต้องนำไปใช้ในกระบวนการซ่อมแซมนั่นเองครับ ลองนึกภาพคุณธนา (นามสมมติ) อายุ 45 ปี ที่เผลอทำของหนักตกใส่หลังเท้าจนกระดูกเท้าชิ้นที่ 5 หัก หมอให้ใส่เฝือกและสั่งให้พักใช้งาน คุณธนารีบไปซื้อแคลเซียมมาทานเพราะหวังว่าจะช่วยให้กระดูกติดเร็วขึ้น ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่ถูกต้องครับ เพราะในช่วงที่ร่างกายกำลังซ่อมแซมกระดูกที่หัก ร่างกายจะมีความต้องการแคลเซียมสูงกว่าปกติเพื่อสร้าง "แคลลัส" (Callus) หรือกระดูกอ่อนที่จะมาเชื่อมรอยหักให้แข็งแรงครับ แต่อย่างไรก็ตาม การทานแคลเซียมเพียงอย่างเดียวอาจไม่พอครับ เพราะการที่ร่างกายจะดู...

  เมื่อข้อเท้าหลุดและตาตุ่มแตก: เรื่องใหญ่ที่ไม่ต้องตกใจถ้าเข้าใจวิธีรักษา ลองนึกภาพว่าข้อเท้าของเราเหมือนกับ "บานพับประตู" ที่แข็งแรงมากครับ ตัวกระดูกตาตุ่มด้านในและด้านนอกทำหน้าที่เป็นเหมือนขอบประตูที่ประคองไม่ให้บานพับหลุดออกจากร่อง เมื่อเกิดอุบัติเหตุจนกระดูกตาตุ่มด้านในแตก (Medial Malleolus Fracture) และข้อเท้าหลุด (Ankle Dislocation) ก็เปรียบเสมือนขอบประตูหักและบานพับหลุดออกมาจากกรอบนั่นเอง อาการที่พบส่วนใหญ่คือ ปวดรุนแรงมาก ข้อเท้าผิดรูป บวมโตอย่างรวดเร็ว และไม่สามารถลงน้ำหนักได้เลย ซึ่งกรณีนี้ถือเป็นภาวะเร่งด่วนที่ต้องได้รับการจัดข้อให้เข้าที่และนิ่งที่สุดครับ เรื่องเล่าจากคนไข้: บทเรียนจาก "คุณต้น" คุณต้น อายุ 35 ปี ประสบอุบัติเหตุลื่นล้มขณะเล่นฟุตบอล ข้อเท้าพลิกอย่างรุนแรงจนตาตุ่มด้านในหักและข้อเท้าหลุดผิดรูป คุณต้นถูกนำส่งโรงพยาบาลด่วนด้วยความเจ็บปวดและกังวลว่าจะกลับมาเดินไม่ได้อีก หลังจากคุณหมอจัดข้อเท้าให้เข้าที่และผ่าตั้งใส่สกรูเพื่อยึดกระดูกตาตุ่มที่แตก คุณต้นต้องใส่เฝือกและใช้ไม้ค้ำยันอยู่พักใหญ่ ช่วงแรกคุณต้นกังวลมากเพราะขยับไม่ได้ แต่ด้วยการทำกายภา...

  แค่ล้มไหล่กระแทก... เอกซเรย์เจอ 'กระดูกแตกนิดเดียว' ไม่ต้องผ่าตัดก็ได้ใช่ไหม? อุบัติเหตุเพียงเสี้ยววินาที เช่น การลื่นล้มในห้องน้ำ หรือไหล่กระแทกพื้นแรง ๆ หลายคนอาจคิดว่า "แค่กระดูกร้าว" หรือ "หมอบอกว่ากระดูกเคลื่อนแค่นิดเดียวเอง" คงไม่ต้องทำอะไรมาก แต่รู้ไหมครับว่า "จุดเล็ก ๆ" ที่กระดูกหัวไหล่จุดนี้ คือหัวใจสำคัญที่กำหนดว่าในอนาคตคุณจะยังสามารถยกแขนสระผม เอื้อมหยิบของบนหิ้ง หรือแม้แต่การใส่เสื้อผ้าเองได้หรือไม่ โดยเฉพาะในวัย 45 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ร่างกายยังต้องใช้งานหนักและเริ่มมีความเสื่อมของเส้นเอ็นเข้ามาเกี่ยวข้อง "แค่ล้มไหล่กระแทก ทำไมหมอถึงดูซีเรียสนักล่ะครับ?" นี่คือคำถามของคุณต้น (นามสมมติ) ชายวัย 45 ปี ที่เดินเข้ามาพบหมอพร้อมผ้าคล้องแขนขวา เขาเล่าว่าเมื่อวานลื่นล้มในสวนแล้วเอาไหล่กระแทกพื้น ตอนแรกคิดว่าแค่เคล็ดขัดยอก แต่พอนอนไปคืนหนึ่งกลับปวดจนขยับแขนไม่ได้เลย ผลเอกซเรย์พบว่ามี  "หัวกระดูกไหล่ด้านนอกแตก" (Greater Tuberosity Fracture)  แต่ชิ้นส่วนที่แตกนั้นเคลื่อนที่ออกมาเพียงเล็กน้อย (Minimal Displacement) "หมอ...

  เหล็กดามกระดูก: อยู่ในตัวเราได้นานแค่ไหน ต้องผ่าออกทุกรายไหม? "คุณหมอครับ เหล็กที่ใส่ไว้ที่ขาเนี่ย ต้องเอาออกไหม? แล้วถ้าไม่เอาออก มันจะขึ้นสนิมในตัวเราหรือเปล่า?" นี่คือหนึ่งในคำถามที่คนไข้ถามหมอมากที่สุดหลังจากแผลผ่าตัดเริ่มหายดีครับ เมื่อไม่กี่วันก่อน ผมเจอคนไข้หนุ่มวัยทำงานคนหนึ่ง เขาประสบอุบัติเหตุรถล้มจนกระดูกต้นขาหักและต้องใส่เหล็กดามไว้เมื่อ 2 ปีที่แล้ว วันนี้เขามาด้วยความกังวลว่า "เพื่อนบอกว่าถ้าไม่เอาออก เหล็กจะกัดกระดูก" หรือ "กลัวว่าแก่ไปเหล็กจะนำความเย็นทำให้ปวดกระดูก" เรื่อง "เหล็กในตัว" เป็นเรื่องที่สร้างความสงสัยและบางครั้งก็สร้างความกลัวให้กับคนไข้ไม่น้อยเลยครับ วันนี้หมอจะมาไขข้อข้องใจแบบชัดๆ ว่าจริงๆ แล้วเราควรจัดการกับเจ้าเหล็กดามกระดูกนี้อย่างไร เหล็กที่หมอใช้ คืออะไรกันแน่? ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า "เหล็ก" ที่เราเรียกกันติดปาก จริงๆ แล้วทางการแพทย์เรามักใช้โลหะผสมพิเศษครับ ส่วนใหญ่จะเป็น ไทเทเนียม (Titanium) หรือ สแตนเลสเกรดการแพทย์ (Stainless Steel) ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษคือ: เข้ากับร่างกายได้ดี: ไม่ก่อใ...

  กระดูกหักปุ๊บ รีบหาแคลเซียมกินปั๊บ... จริงๆ แล้วช่วยให้กระดูกติดเร็วขึ้นจริงหรือ? "คุณหมอคะ ต้องซื้อแคลเซียมยี่ห้อไหนมาให้คุณพ่อกินดี กระดูกจะได้ต่อกันไวๆ?" นี่คือคำถามยอดฮิตที่ผมได้ยินแทบทุกวันในห้องตรวจครับ ล่าสุดมีเคสหนึ่ง ลูกสาวพาคุณพ่อวัย 65 ปีมาหาผมด้วยอาการขาหักจากการลื่นล้มในห้องน้ำ สิ่งแรกที่ลูกสาวโชว์ให้ผมดูไม่ใช่ฟิล์มเอกซเรย์ แต่เป็นขวดอาหารเสริมแคลเซียมกระปุกยักษ์ที่เพิ่งซื้อมา คนส่วนใหญ่มักเข้าใจว่า เมื่อกระดูกหัก เราต้อง "เติมปูน" หรือเติมแคลเซียมเข้าไปเยอะๆ แล้วกระดูกจะเชื่อมกันเหมือนกาวตราช้าง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ร่างกายของเราทำงานซับซ้อนกว่านั้นครับ วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังว่าความจริงแล้วอะไรกันแน่ที่ทำให้กระดูกที่หักกลับมาติดกันได้เหมือนเดิม กระดูกหักแล้วเกิดอะไรขึ้นในร่างกาย? ลองจินตนาการว่ากระดูกเราเหมือน "เสาบ้าน" ครับ เมื่อเสาหัก ร่างกายจะส่ง "หน่วยกู้ภัย" เข้าไปจัดการทันที ช่วงแรก (อักเสบ): จะมีเลือดออกมาคั่งตรงบริเวณที่หัก ร่างกายจะส่งสัญญาณให้เกิดการอักเสบเพื่อทำความสะอาดเศษกระดูกที่ตายแล้วออกไป ช่วงสร้างนั่งร้าน: ...

  ขาหักจนหมอสั่งให้ "ลงน้ำหนัก" ได้แล้ว... แต่ทำไมพอเหยียบพื้นแล้วถึงเจ็บแปล๊บที่ข้อเท้าและส้นเท้า? "หมอครับ/หมอคะ ขาหักตรงหน้าแข้งตอนนี้กระดูกติดแล้ว หมออนุญาตให้ลองเดินลงน้ำหนักได้ แต่ทำไมพอเอาเท้าแตะพื้นมันถึงเจ็บที่ส้นเท้ามาก? แถมข้อเท้าก็แข็งเป๊กเหมือนมีอะไรมาล็อกไว้เลย แบบนี้กระดูกหนูมีปัญหาหรือเปล่า?" นี่คือความกังวลใจอันดับหนึ่งของคนไข้ที่กำลังจะ "กลับมาเดินใหม่" หลังจากใส่เฝือกหรือผ่าตัดใส่เหล็กมานานครับ หลายคนเข้าใจว่าพอกระดูกติดปุ๊บ จะเดินปร๋อได้ปั๊บ แต่ความจริงคือ  "กระดูกติดเป็นเรื่องของเครื่องยนต์ แต่ข้อติดและพังผืดเป็นเรื่องของช่วงล่าง"  ครับ วันนี้หมอจะมาอธิบายว่าทำไมท่านถึงเจ็บ และต้องทำอย่างไรถึงจะกลับมาเดินได้ปกติครับ "จากขาหัก สู่คนกลัวการก้าวเดิน... เพราะความตึงที่ไม่ได้เตรียมใจ" ผมมีเคสคนไข้ท่านหนึ่ง (นามสมมติว่าคุณนัท) ขาหักตรงหน้าแข้งส่วนล่างใกล้ข้อเท้า หมอใส่เหล็กดามไว้จนกระดูกติดดี คุณนัทไม่ได้ลงน้ำหนักมา 3 เดือนเต็ม พอวันที่หมอสั่งให้ "Full Weight Bearing" หรือลงน้ำหนักเต็มที่ คุณนัทแทบน้ำตาร่วงครับ ...